اخرین اخبار

کلیه مصنوعی پوشیدنی جایگزین دیالیز

حدود  1/3 میلیون نفر‌ ‌در سراسر جهان به دلیل نارسایی مزمن کلیوی نیازمند دیالیز هستند. شمار معدودی از‌ ‌این بیماران تحت پیوند کلیه قرار می‌گیرند و کلیه اهدایی کمیاب است‌. بنابراین نیاز به دستگاهی مصنوعی جهت رفع نیاز بیماران کلیوی احساس می شد.  کلیه ی مصنوعی پوشیدنی (WAK) ، خطر انتقال عفونت ناشی از دستگاه های همودیالیز را کاهش داده و از مراجعات مکرر به مراکز دیالیز جلوگیری می‌کند.  علاوه بر این، طراحی منحصر به فرد آن به شکل یک کمربند، راحتی بیمار و  افزایش فعالیت های روزانه او را به دنبال دارد.

 

 

 

 

مهمترین وظیفه کلیه‌ها برداشت مواد زائد از خون و بازگرداندن خون تصفیه شده به بدن است. هر دقیقه حدود یک لیتر خون از طریق سرخرگ کلیوی وارد کلیه‌ها می‌شود و پس از اینکه خون تصفیه شد، از طریق سیاهرگ‌های کلیوی به بدن باز می شود. وقتی فعالیت کلیه ها ۱۵% حالت نرمال آن شود، فرد جهت فیلتر کردن خونش از ترکیبات اضافی به عمل دیالیز نیاز پیدا می کند. 



همودیالیز فرایندی است که  طی آن ترکیبات سمی میکروسکوپی با استفاده از غشای تصفیه گر مانند دیالیزر از خون خارج می شود. بیماران باید معمولا سه بار در هفته به واحد دیالیز مراجعه کنند. با این حال انجام دیالیز، با محدودیت هایی نیز همراه است. دستگاه های دیالیزر موجود، سنگین وبزرگ هستند، باید به پریز برق متصل باشند. به تامین مداوم آب تازه برای روان نگه داشتن جریان دیالیز نیازدارند و بیمار مجبور است ساعت های طولانی به این دستگاه پرزحمت وسنگین متصل باشد. بنابراین راه حلی فنی مورد نیاز است تا علاوه بر افزایش زمان دیالیز، هزینه های جانبی و نیروی انسانی را نیز کاهش دهد. با توجه به معایب ذکر شده، نیاز مبرمی به دستگاه های دیالیز قابل حمل و پوشیدنی که بتواند به طور مکرر در ۲۴ ساعت شبانه روز و هفت روز هفته مورد استفاده قـرار گیـرد، احسـاس مـی شـود. کلیـه مصنـوعـی پـوشیـدنـی اولیـن‌ ‌گـام در دستیابی به دستگاه‌های تصفیه خون پوشیدنی است. این دستگاه می‌تواند بیمارانی که در مراحل پیشرفته نارسایی‌ ‌کلیوی قرار دارند به

دفعات بیشتر و مدت طولانی‌تر دیالیز کند‌ و آنان را از وصل شدن به دستگاه های همودیالیز بی نیاز کند.

کلیه مصنوعی پوشیدنی 



همانگونه که از نام دستگاه مشخص است، این کلیه به صورت پوشیدنی و به شکل یک کمربند طراحی شده است. هردو انتهای کمربند، با چفت های کمربند معمولی مانند قلاب یا حلقه هایی، محکم به هم بسته می شوند.

 
 

 

این کمربند قسمت های زیر را در بر می گیرد:
 
بخش دیالیزر، شامل دو لوله یکی جهت انتقال خون از رگ ها به درون دستگاه و دیگری ارسال خون تازه به بدن.
بخش جاذب
پمپ ضربانی دوکاناله
بخش پمپ اضافی (زاپاس)
‌میکرو پمپ های کمکی برای رساندن هپارین، منیزیم، کلسیم ، پتاسیم و سدیم کربنات
‌بـخــش کـنـتــرل الـکتـرونیکـی کـه شـامـل یـک مـیـکـروپـروسسور (ریزپردازنده) و باتری هایی برای به کار انداختن دستگاه است.
 

 

بخش دیالیزر

 
این بخش از ۴ دیالیزر تشکیل می شودکه با اســتــفـــاده از جـــریـــان خـــون بــیــمـــار دیـــالـیــزی، نـاخـالـصـی‌هـای خـون بیمار را تصفیه می کند. مـجـمـوعـه دیـالـیـزرهـا کـه به شکل سری به هم وصل‌اند، ازطریق پمپ معمولی، خون بیمار را وارد تیوپ (لوله) ورودی و سپس لوله خروجی مـی کـنـنـد. درطـول دیـالـیـز، دیـالـیست درجهت عکس جریان خون با استفاده از پمپی معمولی، پــمــپـــاژ مـــی شـــود. هـــر دیـــالــیـــزر، مــتــشـکــل از مجموعه‌ای از فیبرهای توخالی، برای گردش خـون اسـت و مـایـع دیالیست دراطراف جداره های بیرونی فیبرهای توخالی ودر خلاف جهت گردش خون درون فیبرها، به گردش و پمپاژ در می آید. جداره های بیرونی فیبرها، خلل وفرجی دارند که ناخالصی ها می توانند از طریق آن، از خون خارج و به دیالیست ریخته شوند.
هــر دیــالـیــزر، در واقــع دیـالـیـزری ظـریـف بـا پـوششـی انعطـاف پـذیـر است که مطابق با بدن بیمار طراحی شده است. به علاوه، جداره های اطراف پوشش، منحنی شکل اند تا با انحناهای بدن بیمار هماهنگ شوند. این پوشش می تواند از موادی مانند: پلی اورتان و پلی وینیل کلراید که منعطف با بدن بیمار هستند، ساخته شود.
‌لوله ورودی خون، دارای پورت جانبی است که از طریق آن، مایع ضد انعقاد، به خون پمپاژ می شود. مواد ضد انعقادی که عموما درخون ریخته می شود شامل: هپارین، پروستاساکلین، هپارین کم وزن، هیدرودین وسدیم سیترات است.
 

 

بخش جاذب

 
در بخش جاذب، دیالیست مورد نظر از طریق تیوب دیالیست و از بخش دیالیزر، به سمت مجموعه ابزارهای جاذب حرکت می کند. سپس دیالیست، دوباره ساخته شده، درتیوب جریان یافته و به بخش دیالیزر باز می گردد. بیمار می تواند هرازگاهی با ضربات آهسته ای، مقدار اضافی دیالسیت را به درون محفظه ای که برای مواد اضافی وغیرقابل استفاده در نظر گرفته شده است، خالی کند.
‌ابزارهای جاذب، شامل مجموعه ای از کارتریج ها هستند تا دیالسیت مورد نظر را دوباره بسازند. در نتیجه با بازسازی دیالیست توسط کارتریج های جاذب، دستگاه دیالیز، تنها به میزان اندکی دیالیست نیاز دارد. هرکارتریج جاذب، کارتریج ظریفی است که یک جاذب جداگانه دارد. بخش جاذب از پنج کارتریج تشکیل شده، شامل کارتریج چــارکــول(زغــالــی)،کــارتــریــج اوره ای، کــارتــریــج زیــرکــونـیــوم فـسـفــات، کــارتــریـج هیدروزیرکونیوم اکسید وکارتریج کربن.
عوامل موثر درجذب، دما و فاصله انتشار است. porous از بهترین موادی است که برای جذب بیشتر به کار می رود. از جمله مزایای این کارتریج، سطح مقطع بزرگ و فاصله انتشار کوچک است.
اولین فیلتر موجود در کارتریچ، حاوی اوره است که دیالیست مورد استفاده را فیلتر کرده و عملکردش با درهم شکستن اوره به جا مانده از خون در دیالیزر است. هنگامی که اوره تجزیه می شود، دست کم دو ماده حاصله از آن آمونیاک و دی اکسیدکربن هستند.
دیالیست حاوی آمونیاک و دی اکسیدکربن، از فیلتر اول خارج می شود. همان طور که اوره، قبلا از خون خارج شده، اکنون این دو ماده هم باید خارج شوند؛ پس به فیلتر دوم وارد می شوند. این فیلتر، حاوی ترکیباتی مانند زیرکونیوم یا فسفات زیرکونیوم است. زیرکونیوم موجود در فیلتر دوم، آمونیاک را جذب می کند. فیلتر زیرکونیوم، در نهایت با آمونیاک، اشباع می شود و در این هنگام است که کارآیی آن برای جذب هرچه بیشتر آمونیاک، پایین می آید و ما مجاز نیستیم به آمونیاک اجازه گردش در دیالیست را بدهیم، از این رو در این دستگاه سنسوری در جریان دیالیست تعبیه شده که میزان وجود آمونیاک را می سنجد. این سنسور می تواند از نوع سنسور Ph، سنسور مخصوص آمونیاک یا سنسور کنداکتیو(هادی) باشد. سنسور Ph، میزان Ph دیالیست را بررسی می کند تا بفهمد که مایع، بیش از حد قلیایی شده یا نرمال است. سنسور آمونیاک، میزان آمونیاک موجود و سـنـســور کـنــداکـتـیـو، میـزان تغییـرات انتقـالـی دیالیست را بررسی می کند.
وجـود آمـونـیـاک در دیالیست، باعث قلیایی شدن آن می شود. لازم به ذکر است که بسته به نوع مواد شیمیایی یا جاذبی که در فیلترها وجود دارد، ممکن است دیالیست، اسیدی هم شود. فـیـلـتـر سـوم، هـیـدروزیـرکونیوم اکسید، قدرت بیشتری در زدودن آمونیاک و دیگر آلودگی ها از دیالیست دارد. یک خنثی کننده حباب های گاز یا یک والو، ممکن است بخشی از این فیلتر باشد. ایـن خـنثی کننده حباب، باید قبل از پمپ قرار بـگـیـرد. فـیـلـتر چهارم یعنی کربن، به پاکسازی بیشتر دیالیست از ناخالصی ها، از طریق جذب آن هـا کـمـک مـی کـند. این فیلترها، ترجیحا به صـورت فـیلتر کارتریجی طراحی شده اند. هر کارتریج می تواند به دستگاه ملحق و بعد جدا شود. بیمار می تواند کارتریج ها را هر روز یا یک روز در میان عوض کند. هر کارتریج فیلتر، باید در حالت خشک شده اش، کمتر از نیم پاند وزن داشته باشد و وزن کل کارتریج ها هم باید کمتر از دو پوند باشد.
 

 

‌پمپ ضربانی دو کاناله 

 
پمپی الکتریکی متشکل از دو پمپ است که ممکن است هر دو با یک موتور و یا با موتورهای جداگانه عمل کنند. این دو پمپ، توسط باتری قابل شارژ تغذیه شده و با استفاده از میکرو کنترلر می توان آن ها را با قابلیت های مختلفی از جمله: تنظیم حرکت پمپ ها، حجم جاری درآن ها به ازای هر حرکت، سرعت، شتاب، سرعت پمپاژ (تـعداد چرخه پمپ در دقیقه)، فشار پمپ و… تنظیم کرد. این نوع پمپ ها، جریانی با سرعت ۱۵ مـیلی لیتر بر دقیقه را فراهم می کنند. ابعاد تقریبی چنین پمپی۷/۹*۱/۷*۶/۴ با وزنی کمتر از۴۰۰ گرم است.
یک نمونه موتور پمپ مایع می تواند یک عضو یا چندین عضو پمپاژ داشته باشد که حرکات ضربانی همزمانی را دریک یا چند مایع که در کانال های کارتریج در جریان اسـت، ایجـاد مـی کند. تحریک دو حفره موجود در کارتریج، توسط نوسان مکانیزم فشـاری پمـپ مکـانیکی صورت می گیردکه به میله استوانه ای خروجی یک موتور سرعت ثابت یا متحرک وصل است. حرکت دورانی استوانه پمپ، به خاطر وجود چرخ‌‌دنده هایی است که حرکات مدور وغیر مدور را ایجاد می کنند. بخش قابل انفصال پمپ ضربانی دو کاناله، در قسمت موتور پمپ به گونه ای جا سازی شده که به مکانیزم رهایابی اجازه دهد تا اجزای پمپاژ بتوانند به طور ریتمیک، منبسط و منقبض شده وباعث فرستادن جریان از پمپ ورودی و سپس خارج ساختن آن از پمپ خروجی شوند.
در این طرح، از پمپ ضربانی دو کاناله استفاده شده است. این پمپ که با باتری یا تبدیل انرژی AC به DC کار می کند، می تواند در حکم موتور مکانیکی دستگاه کلیه پوشیدنی باشد و کارش ایجاد جریان ضربانی همزمان خون و دیالیست در طول درمان دیـالیـزی است. این پمپ ضربانی دو کاناله شامل دو بخش میکرو موتور وکارتریج جریان است. والوهایی که در هر دو مسیر کانال های کارتریج تعبیه شده اند، والوهای یک طرفه ای هستند که در صورت اعمال فشار مثبت به آن، باز می شوند. والو ورودی شامل یک سر شیر، حلقه o مانند o-ring، در پوش شیر، توپ انسدادگر (مسدود کننده)، فنر و یک آداپتور لوله ای منحنی شکل (موجی) است؛ هنگامی که لوله موجی به آداپتور متصل می شود، توسط مکانیزم فشاری، منبسط یا منقبض شده و عمل مکش در والو ورودی ایجاد می شود. در این حالت، توپک را ه فنر را سد کرده و از حلقه دور می شود.
فنر از جنس پلی مری، از دو حلقه متحدالمرکز تشکیل شده: حلقه داخلی و حلقه بیرونی. سه عدد میل چرخ نیز بین حلقه داخلی و بیرونی، به کار رفته است تا وضعیت این دو را متصل و محکم کند. حلقه داخلی در واقع نقش اتصال گر و محکم کننده وضعیت توپک انسداد گر را دارد. علاوه بر این، با به جریان انداختن حجم بیشتری در دریچه های انسدادی، از لرزش یا نوسان توپک انسدادگر جلوگیری می کند. حلقه خارجی فنر هم توپک را احاطه می کند تا والو بتواند فورا در مقابل جریان هایی با شدت پایین، بسته شود.
 

 

پمپ های کمکی
لوله خروجی دارای پورتی جانبی است که مواد اضافی دیگر از طریق مجموعه ای از پمـپ هـای اضـافـی، بـه خـون فـرستـاده مـی شـود. ازپیستـون، ساکشن، میکرو یا سایر پمپ‌های رولی کوچک دیگر، می توان برای این منظور استفاده کرد. تمامی این پمپ ها به دسته مـیـکــرو پمـپ هـا تعلـق دارنـد. هـرپمـپ، میـزان کنترل شده ای ازمواد را به جریان خون اضافه می‌کند که این میزان به طور الکترونیکی و توسط ریزپردازنده ای در بخش الکترونیکی دستگاه، کنترل می شود. پزشک معالج می تواند با این متد، دزهای ازپیش تعیین شده برای بیمار را تعیین کند. ازآنجا که این خون های اضافی قبل از وارد شدن به خون اصلی نمی توانند با هم ترکیب شوند، جریان های جداگانه ای دارند. این مواد اضـافـی حاوی سدیم سیترات، کلسیم، پتاسیم وسدیم بی کربنات است.
 

 

میکروکنترلر

 
میکروکنترلر می تواند وضعیت پمپ یا دیگر اطلاعات مربوط به پمپ ها را روی نمایشگر نـشـان دهـد. یـوزر کـنـتـرل (کنترل کاربر) دارای دکمه ها، سوئیچ ها، دستگیره ها، اتصال گر و بعضا گیرنده های مادون قرمز است که می تواند زمینه را برای کنترل دستگاه توسط خود بیمار، پـرسـتـار و یـا تنظیمات کامپیوتری، فراهم کند. عـــلاوه بــر ایــن، امـکــان دریــافــت تـنـظـیـمــات و فرستادن اطلاعات از طریق پیج یا دیگر راه های تلکامی نیز امکان پذیر است. مثلا تنظیم تمامی عـمـلـکـردهـا مـانـنـد سرعت پمپ، شتاب، سایز دریچه ها، فشار خارجی، سرعت جریان، rpm و خـامـوش و روشـن کـردن، هـمـگـی تـوسـط پنل کنترل کاربر یا ابزار ارتباط گر، مانیتور و کنترل می شوند.
یک سنسور رطوبت نیز به طور الکترونیکی به میکرو متصل است که میزان وغلظت رطوبت موجود در پوشش یا سطح آن را تعیین می کند. پوشش و سطح دستگاه می تواند از موادی مانند پلاستیک، پلاستیک-پارچه یا سایر مواد مناسب باشد.
وجود رطوبت و غلظت در پوشش، می تواند بـیـانـگـر نـشـت مـایـعـاتـی مـثـل خـون بـیمار، مایع دیالیست و دیگر مایعات درگیر در دستگاه باشد. سـنـسـور رطـوبـت بـه هـنـگـام تـشـخـیـص وجود رطوبت، سیگنالی را به میکرو می فرستد و آلارم فعال می شود.
 

 

عملکرد دستگاه
جریان خون بیمار، ابتدا از راه تیوب ورودی خون، وارد دستگاه می شود. در مرحله بعد، واسطه گر فشارخون، میزان فشارخون ورودی را سنجیده و سیگنال آن را به میکروکنترلر می فرستد. سپس این خون توسط پمپ، پمپاژ می شود.
مخـزنـی کـه حـاوی رقیـق کننـده خـون یـا مـاده ضـد انعقـادی مـاننـد هپارین یا دیگر ضد‌انعقادهای قابل قبول است، به کمک یک میکروپمپ، به جریان خون متصل می شود. میکروپمپ، نوعی پمپ است که می تواند مقادیر میکروسکوپی را در هر دقیقه در جریان خون پمپاژ کند. میکروپمپ برای عملکرد خود بین ۱تا۵۰۰ میلی وات انرژی نیاز دارد. این میکروپمپ، محتویات اندازه گیری شده و مورد نیاز جریان خون را به طور مداوم یا غیر مداوم، برای جریان خون، که قبل از دیالیزر قرار دارد، فراهم می کند.
حس گر واسطه دیگری هم فشارخون جریان را بعد از ورود به پمپ خون و قبل از ورود به دیالیزر بررسی می کند و پس از خواندن اطلاعات، سیگنال آن را به میکروکنترلر (MC) می فرستد.
ابعاد دیالیزر ممکن است از ۲/۰تا۱ مترمربع از کل حجم دستگاه دیالیز باشد. در طول دیالیز، خون، در خلاف جهت جریان دیالیست جریان می یابد تا فرآیند دیالیز را به حداکثر برساند. پس از آنکه خون، دیالیزه شد، از دیالیزر خارج شده و به سمت سومین واسطه گر، جریان می یابد. این واسطه گر، سیگنالی را برای میکروکنترلر ارسال می کند. ترکیب هر سه واسطه گر اول، دوم و سوم، سنجش های فشار متفاوتی را فراهم می کند که توسط میکروکنترلر، تحلیل و بررسی می شوند. برای مثال، اگر فشار جریان در دیالیزر، بالا باشد، به این معنی است که ممکن است، لخته ای در آن باشد، یا جریان زیادی در آن در حرکت است؛ در نتیجه ممکن است دستگاه به وضعیت آلارم درآید یا پمپاژ خون و سرعت و شتاب آن از طریق میکروکنترلر در قسمت کنترل، هماهنگ شود. اگر هم فشار جریان در دیالیزر پایین باشد، به این معناست که جریان نشتی دارد یا مقداری هوا در جریان خون است. در این صورت میکروکنترلر ممکن است کل یا بخشی از دستگاه را به خاطر وجود چنین مشکلاتی خاموش کند.

 
خون از طریق تیوب خروجی به بیمار باز می گردد. الکترولیت ها، داروها، ویتامین ها و دیگر مایعات را می توان از طریق ترکیب مخزن و میکروپمپ، قبل از وارد شدن خون به بدن بیمار، به آن اضافه کرد.
واسطه گر چهارمی هم وجود دارد که میزان فشار دیالیست را در سمت ورودی پمپ دیالیست، می سنجد و اطلاعات آن را به میکروکنترلر ارسال می کند. پمپ دیالیست هم مانند پمپ خون، ترجیحاً دومین پمپ موردنظر ما در این دستگاه است. اما می تواند به صورت یک پمپ جداگانه نیز استفاده شود.
مایع دیالیست تمیز و تازه، از فیلترهای جاذب و از طریق پمپ دیالیست، به جریان
دیالیست وارد می شود. پمپ دیالیست می تواند با سرعتی بین صفر تا ۱۵۰ میلی لیتر بر دقیقه جاری شود و میزان نرمال جریان در این دستگاه بین ۴۰تا۱۰۰ میلی لیتر بر دقیقه است. از آنجا که این دستگاه به کمتر از یک لیتر دیالیست نیاز دارد، استفاده از آب استریل یا هموژنیزه از نظر اقتصادی مقرون به صرفه خواهد بود.
دیـــالـیـسـتـــی کــه از پـمــپ دیــالـیـســت خــارج می‌شود، از مبدل فشار دیگری عبور می کند تا فشار آن در سمت ورودی دیالیزر سنجیده شود. دیـالیـزر، جـریان دیالیست را ترجیحا برخلاف جهت خون، حرکت می دهد. در این حین، مواد آلوده و سموم موجود در خون، از جداره دیالیزر به دیالیست وارد شده و به این ترتیب خون بیمار تصفیه می شود.
دیالیست، پس از عبور از دیالیزر ، به سمت مبدل فشار دیگری جریان می یابد که این بار در سـمــت خـروجـی دیـالیـزر قـرار دارد و سیگنـال مـربـوط بـه فـشـار دیـالـیـسـت را بـه میکروکنترلر ارسـال مـی کـنـد کـه گـویـای نـشـتـی در دیـالـیزر، مـسـدود شـدن آن یـا هـرگـونه وضعیت دیگری است.
سنسور، در ارتباط الکتریکی با میکروکنترلر است. اگر سیگنال ارسال شده به آن نشان دهنده این باشد که فیلتر دوم، یعنی فیلتر زیرکونیوم، قادر به جذب بیشتر میزان آمونیاک موجود در دیـالـیـسـت نـیست، پس وضعیت آلارم، توسط میکروکنترلر، فعال می شود و این کاربر را متوجه می سازد که یک یا چند فیلتر (یا کارتریج) نیاز به تـعـویـض دارنـد. حـتـی مـمـکـن اسـت وضـعـیت آلارم، دستگاه را هم خاموش کند. مثلاً ممکن است یک یا چند پمپ، متوقف شوند یا سرعت جـریان یک یا چند میکروپمپ، کند شود. کند شــدن رونــد جــریـان، مـی تـوانـد جـذب بـیـشـتـر آمونیاک را در بخش فیلترهای جاذب، تسهیل و بیشتر کند.
بعد از عبور دیالیست از دیالیزر و ترجیحاً قبل از ورود آن بـه کـارتریج (های) فیلتر، دیالیست همراه با آلودگی ها و سایر مایعات، می تواند از طریق والوی از دیالیست خارج شده و وارد مایع مثانه شود. محل مایعات مثانه می تواند در حجم ۱/۰تا۲لیتر، در قسمت پایین دستگاه تعبیه شود و سنسـور مـربـوطـه، هنگامی که ذخیره به حد از پیش تعیین شده رسیده باشد، با میکروکنترلر در ارتباط الکترونیکی قرار گرفته و وضعیت آلارم را فعال می کند.
مـحـفـظــه مـثـانـه را مـی تـوان بـه صـورت یـک کـارتـریـج خـالـی کـه بـا تـرکـیـب مـیـکـروپـمـپ و والوی، پر می شود، در دستگاه به کار برد. این محفظه یا کارتریج مثانه، می تواند مواد جاذبی، برای جذب مایع موجود در محفظه داشته باشد؛ این مواد شامل پنبه، پلیمر، اسفنج، مواد فشرده، پودر ژلاتین و دیگر مواد جاذب مایعات است که از حرکت مایع درون کارتریج جلوگیری می کند. محفظه مثانه، می تواند طوری طراحی شود که حجم آن با پرشدن گسترش یابد.
 

 

مزایای دستگاه WAK
۱- بالابردنPH دیالیست به ۴/۷برای بالابردن جذب آمونیوم
۲- افــزایــش کـلـیــرانــس بــا جــریــان ضـربـانـی درمقایسه با جریان ثابت
۳-امکان فعالیت فرد به دلیل وزن پایین پمپ
۴-حذف میکروگلبول بتا ۲ ازمایع دیالیست توسط فیلتر کربن
۵-سطح مقطع بزرگتر دیالیزر
 

 

منابع
[۱Google patents ]
[۲www.freepatentsonline.com ]
[۳ ]بهبهانی سرور، کریمی مریدانی محمد، " حـذف مـواد زائـد تـوسط دیالیز خانه تکانی در بدن"، ماهنامه ی مهندسی پزشکی شماره ۱۰۱ ، سال ۹ ، شهریور/۱۳۸۸٫
 
 
 
 
 
 

این مطلب را به اشتراک بگذارید:
balatarin cloob Donbaler viwio Donbaleh Twitter Facebook Google Buzz Google Bookmarks Digg yahoo Technorati delicious

درباره‌ی barani

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شدخانه های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*

برو بالا