اخرین اخبار

آناتومی و فیزیولوژی قلب ( قسمت اول )

آناتومی و فیزیولوژی قلب ( قسمت اول ) ساختمان و عمل دستگاه قلب و عروق دستگاه قلب و عروق شامل : قلب ، سرخرگ ها ، مویرگ ها ، سیاهرگ ها ، و عروق لنفاوی می باشد . قلب انسان بطور متوسط ۷۲ بار در دقیقه ، ۱۰۰هزار بار در روز ، و ۲۲٫۵ بیلیون بار در زندگی هر فرد می زند ، تا خون اکسیژن دار را با کفایتی کامپیوتر گونه با هر ضربان به بستر رگ ها بفرستد . قلب عضله ای میان تهی و صنوبری شکل است که درازای آن حدود ۱۳ سانتی متر و پهنای ۹ سانتی متر می باشد ؛ در قفسه سینه ی میان دو ریه و روی دیافراگم جای گرفته و تقریبا ۳۱۲ گرم وزن دارد . وزن و اندازه ی آن متاثر از سن ، جنس ، وزن بدن ، ورزش مداوم ، و بیماری های قلبی هست . قاعده آن در بالا و سمت راست ، نوک آن در پایین و سمت چپ سینه قرار گرفته است . ۲/۳ حجم آن در طرف چپ و ۱/۳ وزن دیگر در سمت راست قرار دارد ( نسبت به خط فرضی استرنوم ) . پمپ کردن خون در قلب در اثر دو عمل سیستول ( انقباض قلب ) و دیاستول ( انبساط قلب ) صورت می گیرد . قلب هر فرد سالم ۶۰-۸۰ بار در دقیقه می زند و با هر ضربان بطور تقریبی ۷۰ سی سی خون را به بیرون می فرستد و برونده کل آن حدود ۵ لیتر در دقیقه است .

 

لایه های قلب از ۳ لایه مجزا تشکیل شده است که به ترتیب از خارج به داخل : پریکارد ، میوکارد ، و آندوکارد

۱ . لایه پریکارد پریکارد کیسه ای ۲ لایه است که رویه بیرونی قلب را می پوشاند ؛ این لایه ها : لایه ی جداری ، و لایه ی احشایی هستند . میان این دو لایه فضایی وجود دارد که در آن ۵ تا ۲۰ سی سی مایع پری کاردی کوجود است . این مایع هنگام ضربان قلب از سایش آن با دنده ها و دیافراگم پیشگیری می کند . لایه ی احشایی به ماهیچه ی قلب چسبیده است ؛ لایه ی جداری یا لیفی که رویه ی بیرونی را می پوشاند از بافت همبند و تارهای الاستیک ( کشدار ) ساخته شده است . اگر قلب دچار التهاب شود ممکن است خون یا مایع بین این دو پرده تجمع یابد ؛ افزایش مزمن این مایع در بیماری های مختلف تا ۱ لیتر نیز برای بیمار مشکل ایجاد نمی کند ولی در حالت حاد اگر حجم مایع افزایش یابد باعث فشار به میوکارد شده و از انبساط و انقباض قلب جلوگیری می کند که در این حالت بیمار دچار تامپوناد قلبی شده است .

۲ . لایه میوکارد میوکارد شامل رشته های عضلانی در هم پیچیده می باشد که تمام این رشته ها بطور یکنواخت عمل می کند ؛ این لایه همان عضلات انقباضی قلب را تشکیل می دهد . ضخامت ماهیچه قلب در نقاط مختلف متفاوت است ؛ ماهیچه ی قلب چپ ضخیم تر و توانایی آن بهتر از قلب راست است زیرا در مقابل مقاومت بالای آئورت خون را پمپ کرده و بار کاری آن بیشتر است . لایه ی میوکارد از نظر ظاهری مخطط ولی از نظر عملی بطور غیر ارادی عمل می کند .

۳ . لایه آندوکارد این لایه از سلول های آندوتلیال نازک تشکیل شده و تمام سطوح داخلی حفره های قلب و روی دریچه ها را می پوشاند . به شدت لغزنده و صاف است تا روی آن لخته تشکیل نشود . در زیر آندوتلیال آن لایه ای از تارهای الاستیکی و پس از آن لایه ای از بافت همبند قرار گرفته است که آندوکارد را به عضله ی قلب می چسباند . در این لایه رگ های خونی ، اعصاب و تارهای شبکه پورکنژ جای دارند . حفرات قلب هر طرف قلب شامل ۲ حفره است : حفره ی جمع کننده ی بالایی ( دهلیز ) ، و حفره ی پمپ کننده ی پایینی ( بطن ) . سپتوم که یک دیواره ی عضلانی است ، حفرات طرف راست قلب را از حفرات طرف چپ جدا می کند ؛ دهلیزها و بطن های راست و چپ غیر از موارد ناهنجاری به هم راه ندارند . قلب راست از دهلیز و بطن راست تشکیل شده و خون co2 دار را به شریان ریوی پمپاژ می کند ؛ دهلیز راست خون بازگشتی از بدن را از دو رگ عمده دریافت می کند ، ورید اجوف فوقانی که خون بخش های بالای تنه ( سینه ، سر و گردن ، و دست ها ) را به قلب باز می گرداند و ورید اجوف تحتانی که خون بخش های پایینی تنه ( شکم و پاها ) را به قلب باز می گرداند ؛ ضمنا گردش خون کرونری از طریق سینوس کرونر به دهلیز راست ریخته می شود . قلب چپ از دهلیز و بطن چپ تشکیل شده و وظیفه ی آن پمپاژ خون اکسیژن دار به داخل آئورت و گردش خون سیستمیک می باشد ؛ دهلیز چپ خون اکسیژنه را از گردش ریوی از طریق ورید های ریوی تحویل می گیرد و در واقع قلب در یک زمان ۲ پمپ فعال دارد ؛ پمپ راست خون co2 دار را از بدن گرفته و برای تبادلات گازی از طریق شریان ریوی به ریه ها میفرستد ؛ در همان زمان پمپ چپ خون اکسیژن دار را از ریه ها دریافت کرده و از طریق آئورت به تمام قسمت های بدن پمپاژ می کند . دریچه های قلب دیچه های قلبی ساختمان های ظریف و قابل ارتجاعی هستند که حاوی بافت فیبری بوده و توسط آندوتلیوم پوشیده شده اند ؛ این دریچه ها اجازه می دهند که خون فقط بطور یکطرفه از دهلیز به بطن و از بطن به شریان ها جریان پیدا کند .

دریچه ها بطور غیر فعال باز و بسته می شوند و حرکت آنها وابسته به اختلاف فشار در حفرات قلبی است . دو نوع دریچه ی قلبی وجود دارند : دریچه های دهلیزی-بطنی ، و دریچه های نیمه هلالی . دریچه های دهلیزی – بطنی بین دهلیزها و بطن ها قرار دارند ؛ دریچه ی سه لتی در طرف راست قلب ،از ۳ لت تشکیل شده است ؛ و دریچه ی میترال در طرف چپ قلب و دارای ۲ لت می باشد . چسبیده به لبه ی دریچه های دهلیزی – بطنی ، رشته های فیبروز قوی به نام طناب های وتری بمنظور جلوگیری از باز شدن دریچه های دهلیزی-بطنی در جریان انقباض بطنی بطور هماهنگ عمل می کنند . این دریچه ها از برگشت خون به دهلیز ها ، هنگام افزایش فشار خن در بطن ها جلوگیری می نمایند . جریان خون میوکارد عضله ی قلب برای برآوردن نیاز های متابولیک خود به خونرسانی و اکسیژن رسانی کافی نیاز دارد بطوری که سلول های عضله ی قلب ۵۰ درصد اکسیژن خون کرونری را برداشت می کنند ( در حالی که سایر اعضا بطور متوسط ۲۵ درصد اکسیژن خون شریانی را برداشت می کنند ) . شریان های کرونری خونرسانی عضله ی قلب را به عهده دارند ؛ این شریان ها درست از بالای آئورت جدا شده و از بیرون وارد قلب شده و انشعابات آنها قسمت های مختلف قلب را خونرسانی می کند ( خونرسانی قلب از خارج به داخل است ) . ۷۵ درصد خونرسانی قلب در زمان دیاستول صورت می گیردو این زمانی است که دریچه ی آئورت بسته شده است تا خون در جهت عکس به قلب باز نگردد ( همین فشاری که باعث بسته شدن دریچه ی آئورت شده قلب را مشروب می نماید . دو شریان کرونری راست و چپ قلب را خونرسانی می کنند . شریان کرونر راست از آئورت جدا شده و شاخه های آن : دهلیز راست ، بطن راست ، قسمت های تحتانی بطن چپ ، ۱/۳ خلفی سپتوم بین بطنی و باندل هیس و قسمت های ابتدایی شاخه ی چپ و راست را خونرسانی می کند ؛ در ۵۰ درصد انسان ها خونرسانی گره SA و در ۸۵-۹۰ درصد انسان ها خونرسانی گره AV را به عهده دارد .

شاخه ی اصلی شریان کرونری چپ به دو شاخه ی اصلی تقسیم می شود که شامل : شریان نزولی قدامی چپ ( LAD ) و شریان چرخشی چپ ( LCX ) می باشد . شریان LAD در شریان بین بطنی قدامی به طرف Apex حرکت کرده : ۲/۳ قدامی سپتوم بین بطنی ، دیواره ی قدامی چپ ، باندل راست هیس و فاسیکول قدامی چپ از شاخه ی چپ هیس و نوک بطن چپ را خونرسانی می کند ؛ شاخه های این شریان از دیواره ی قلب وارد شده و به وسیله ی شریان دیاگونال دیواره ی هر دو بطن را خونرسانی می کند .

شریان چرخشی با زاویه ی حاد ( حدود ۹۰ درجه ) از تنه ی اصلی شریان کرونر چپ جدا شده ، در شیار قدامی دهلیزی بطن چپ حرکت کرده و به طرف پشت قلب می رود ولی قبل از رسیدن به Crux انشعابات آن تمام می شود ؛ این شریان در ۵۰ درصد انسان ها به گره SA خونرسانی می کند و خونرسانی دهلیز چپ ، فاسیکول خلفی چپ از شاخه ی هیس ، قسمت کناری بطن چپ و قسمتی از سطوح خلفی و تحتانی بطن چپ را خونرسانی می کند . در ۱۰-۱۵ درصد انسان ها انشعابات کرونر راست قبل از رسیدن به Crux تمام شده و شریان چرخشی چپ به راه خود ادامه می دهد ، به Crux می رسد ، به گره AV خونرسانی می کند و در شیار بین بطنی خلفی تا Apex پیش رفته و سطح تحتانی قلب را خونرسانی می کند ( این افراد Left Dominant یا چپ غالب می باشند ) . هنگامی که دو یا چند شریان یک منطقه قلب را خونرسانی کردند به هم مرتبط شده ( anastomosis ) و یک شبکه ی ارتباطی خونی را تشکیل می دهند ، این شبکه های شریانی کوچک را جریان خون جانبی ( Collateral circulation ) می نامند که نقش موثر و حفاظتی برای خونرسانی قلب به عهده دارند .

شریان های تغذیه کننده ی قلب نهایتا تبدیل به ورید شده که سرانجام بوسیله ی ورید تبزیان ( Thehesion vein ) و سینوس کرونری خون co2 دار را به دهلیز راست می ریزند . ورید های قلب ورید هایی که قلب را درناژ ( تخلیه ) می کنند به ۳ گروه تقسیم می شوند : ۱ . سینوس کرونری و شاخه های آن که خون را از تمام قلب ( که دیواره های آن را نیز شامل می شود ) به دهلیز راست می آورد ، بجز منطقه ی قدامی بطن راست و بطور ناثابتی قسمت های کوچکی از هر دو دهلیز و بطن چپ . ۲ . ورید های قلبی – قدامی ( Anterior cardiac veins ) که شاخه های آن قسمت قدامی بطن راست را درناژ می کند ، یک ناحیه در اطراف کنار راست قلب را تخلیه می کند جایی که ورید حاشیه ای راست به گروه ملحق می شود . ۳ . ورید های تبزیان یا ورید های ریز قلبی که مستقیما به داخل دهلیز و بطن راست و مقداری کمی به دهلیز چپ و گاهی حتی بطن چپ باز می شوند .

این مطلب را به اشتراک بگذارید:
balatarin cloob Donbaler viwio Donbaleh Twitter Facebook Google Buzz Google Bookmarks Digg yahoo Technorati delicious

درباره‌ی مدیر سایت

mohsenfakoory@gmail.com

۲ نظر

  1. سلام ممنون از مطلب بسیار عالی شما 

    لطفا قسمت دوم رو هم بزارید .من دانشجوی پرستاری هستم و الان شدیدا به آن نیاز دارم.لطفا اگر هم نمیخواهید بزارید بگویید که من خودم مشغول شم.از زحماتتون ممنونم .جواب یادتون نره به ایمیلم 

    [پاسخ]

    مدیر سایت پاسخ در تاريخ آذر ۲۸ام, ۱۳۹۲ ۲:۰۷ ب.ظ:

    اگر قسمت دوم اماده شد.چشم حتما میزاریم

    [پاسخ]

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شدخانه های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*

برو بالا